روش های اجرای والپست

بر اساس پیوست ششم ویرایش چهارم ایین نامه ۲۸۰۰ انجه تحت عنوان

“طراحی لرزه ای و اجرای اجزای غیر سازه ای ” امده است راهکارهای مختلفی جهت اجرای والپست ارائه شده است که با بررسی انها میتوان به شرح وظائف والپست و نقش آن و نحوه محاسبه و اجرای آن پرداخت:

روش نبشی کشی

در روش نبشی کشی با استفاده از دو شاخه نبشی توسط رابط هایی از میلگرد یا تسمه ،ناودانی هایی ساخته میشوند که دیوار در داخل انها قرار میگیرد . درحقیقت علت استفاده از نبشی وجود لبه هایی است که کناره دیوار را دربر گرفته و مانع از واژگونی آن شوند. بهرصورت سایز و نوع پروفیل مورد استفاده میبایست پاسخگوی نیروی افقی وارده بر دیوار باشد ولی انچه مورد اهمیت است نحوه اتصال این ناودانی با قاب است.

گمان میرود آنچه در زلزله کرمانشاه در خصوص آسیب به سازه هایی که ازین روش استفاده نموده اند اتقاق افتاد بیشتر بدلیل نحوه اتصال این ناودانی به قاب سازه بوده است.

اشتباه فاحش ومعمولی که در روش نبشی کشی معمولا اتفاق میافتد نحوه اتصال نبشی به قاب خصوصا در انتهای فوقانی آن به زیر تیر است.

در روش معمول دو سر نبشی ها در کف و زیر سقف به سازه بصورت گیردار متصل میشوند یعنی در اسکلتهای فلزی مستقیما به سازه جوش شده و در اسکلت های بتنی بصورت غیر مستقیم توسط پلیتهایی که در سازه تعبیه شده اند یا بعدا رولبولت میشوند جوش میشوند.

بررسی اتصال گیردار والپست به سازه

اگر والپست بصورت مستقیم به سازه اتصال گیر دار داشته باشد در حقیقت ستون ضعیفتری نسبت به ستون سازه ای در مجاورت آن ساخته ایم که دقیقا همان عملکرد را دارد . یعنی همان اندر کنش را یا میانقاب خواهد داشت و این بعبارتی علاوه بر انکه نقض غرض خواهد بود ایرادات بیشتر و بزرگتری را نیز در خود دارد.

در این وضعیت دوحالت را میتوان متصور شد

اتصال والپست با نبشی به اسکلت قوی باشد

اگر اتصال این والپست (ستون ضعیف) در مقایسه با عکس العمل دیوار یا میانقاب از مقاومت بیشتری برخوردار باشد دقیقا همان رفتار ستون سازه ای را تکرار خواهد کرد و باعث انتقال سختی میانقاب به قاب شده و بعبارت دیگر اثر میانقابی را رفع ننموده است ولی اتفاق بسیار بسیار حائز اهمیت نحوه انتقال این اثر میانقابیست که در چه زمان و در کجا این اتفاق می افتد.

مشخصا محل اتصال گیردارنبشی های والپست به تیر در مجاورت ستون و به تبع آن مجاورت تکیه گاه است . خوب این نقطه از تیر جزء اولین نقاط تشکیل مفصل پلاستیک در تیر است و بعبارتی نقطه بحرانیست ، حال در زمان زلزله که بیشترین ریسک را برای سازه در این نقاط خصوصا در قابهای صلب داریم این تنش را به آن منتقل میکنیم بعبارت دیگر در زمان نامناسب و مکان نامناسب تنشی غیر قابل پیش بینی را به سازه وارد میکنیم. بااین روش والپست گذاری نه تنها اثر میانقابی را حذف نکرده ایم بلکه آن را تشدید هم نموده ایم. البته ذکر این نکته ضروری است که در بعضی از مواقع مجریان برای گرفتن این اتصال از تیرهای بتنی مبادرت به تخریب پوشش میلگرد در این نقطه و گرفتن اتصال از میلگرد های زیر تیر انهم توسط جوشکاری میکنند که مشکل را صد چندان میکند.

اتصال والپست با نبشی به اسکلت ضعیف باشد.

اگر اتصال گیر دار والپست با نبشی کشی ضعیفتر از عکس العمل مقاومت دیوار باشد اتفاقی که خواهد افتاد فروپاشی و شکست اتصال بوده به این معنی که والپست بهمراه دروار از قاب جدا شده وهر دو باهم واژگون خواهند شد که این مساله نیز مغایرت با اصل اجرای والپست است.

بنا براین نوع و نحوه اتصال والپست اجرا شده با نبشی از اهمیت بالایی برخوردار است . روش صحیح اتصال نبشی های والپست به زیر تیر را شاید بتوان در اتصالات کشویی بهمراه سوراخهای لوبیایی و پیچ و مهره دانست که اجرای آنهم جزییات و دقت خاص خود را داراست .

البته بعضی از محریان بهمان اتصال صرفا کشویی اکتفا میکنند که بطورکامل پاسخگوی بحث سازه ای میباشد ولی در بحث معماری میتوان به آن ایراداتی گرفت از جمله ایجاد در ترک نازک کاری در اثر لرزه های خفیف.